Otizm spektrum bozukluğu, kişinin iletişim kurma, sosyal ilişkileri sürdürme ve çevresini algılama biçimini etkileyebilen nörogelişimsel bir durum olarak tanımlanıyor. Bazı yetişkinler, yıllar boyunca yaşadıkları sosyal zorlukların veya belirli davranış kalıplarının nedenini fark etmeyebiliyor. Peki, yetişkinlerde otizmin belirtileri neler? İşte dikkat edilmesi gereken 5 özellik.
1. SOSYAL İLETİŞİMDE ZORLANMA
Otistik yetişkinler, karşılıklı konuşmaları sürdürmekte, ima edilen mesajları anlamakta veya beden dilini yorumlamakta zorlanabilir. Göz temasının ne zaman kurulacağını kestirememek ya da sohbet sırasında ne söyleneceğini düşünmek de bu deneyimin bir parçası olabilir. Ancak bu özelliklerin tek başına görülmesi otizm tanısı anlamına gelmez.
2. RUTİNLERE VE ALIŞKANLIKLARA BAĞLILIK
Günlük yaşamda belirli bir düzene ihtiyaç duymak, planların aniden değişmesinden rahatsız olmak veya aynı işleri benzer sırayla yapmayı tercih etmek otizmin özellikleri arasında yer alabilir. Beklenmedik değişiklikler, bazı kişilerde kaygıya ve yoğun strese neden olabilir.
3. YOĞUN VE SINIRLI İLGİ ALANLARI
Bazı otistik yetişkinler belirli konulara son derece yoğun ilgi duyabilir ve bu alanlarda ayrıntılı bilgi biriktirebilir. İlgilendikleri konuya uzun süre odaklanmak, aynı etkinlikleri tekrarlamaktan keyif almak veya başka konulara geçmekte zorlanmak görülebilen özellikler arasındadır.
4. SES, IŞIK VE DOKUNMAYA KARŞI HASSASİYET
Kalabalık ortamlardaki sesler, parlak ışıklar, belirli kumaşların dokusu, kokular veya yiyeceklerin kıvamı bazı otistik yetişkinler için rahatsız edici olabilir. Bazı kişiler ise belirli duyusal uyaranlara daha az tepki verebilir. Bu farklılıklar, günlük yaşamı ve sosyal ortamlarda bulunmayı etkileyebilir.
5. SOSYAL ORTAMLARDAN SONRA YOĞUN YORGUNLUK
Sosyal ilişkileri sürdürmek için konuşmaları önceden planlamak, başkalarının davranışlarını bilinçli şekilde taklit etmek veya doğal gelen tepkileri kontrol etmek bazı otistik yetişkinler açısından yorucu olabilir. Bu çaba, sosyal ortamlardan sonra yalnız kalma ihtiyacına ve yoğun zihinsel yorgunluğa yol açabilir. Otistik özelliklerini çevresinden gizlemek veya toplumsal beklentilere uyum sağlamak için yoğun çaba harcamak, bazen maskeleme olarak adlandırılır.
YETİŞKİNLERDE OTİZM NASIL ANLAŞILIR?
Otizm tanısı, tek bir belirtiye veya çevrim içi test sonucuna dayanarak konulamaz. Uzman değerlendirmesinde kişinin gelişim öyküsü, çocukluk dönemindeki özellikleri, sosyal iletişim biçimi, davranış kalıpları ve günlük yaşamının nasıl etkilendiği birlikte ele alınır.
Bu özelliklerden birkaçını kendinde görmek mutlaka otistik olduğun anlamına gelmez. Sosyal kaygı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) veya başka durumlar da bazı benzer özelliklerle kendini gösterebilir. Belirtilerin yaşamını etkilediğini düşünüyorsan psikiyatri uzmanından değerlendirme almak uygun bir adım olabilir.
